Konkursy instytucji kultury w Polsce, czyli muzea, galerie i biblioteki z głosowaniem publicznym
Konkursy instytucji kultury w Polsce z publicznym głosowaniem prowadzą muzea, portale literackie i biblioteki, a sposób oddawania głosów wyznacza regulamin każdego z nich. W opisanych przykładach głosowanie odbywa się online, w określonym terminie, a w jednym przypadku można było głosować codziennie. Galerii w żadnym z tych przykładów nie ma, więc ta strona ich nie opisuje. Kto chce wiedzieć, jak liczone są głosy i kiedy ogłoszono wynik, musi sięgnąć po regulamin, a nie po zapowiedź.
Muzeum, portal i biblioteka to trzy różne organizatory
Muzeum Historii Polski w Warszawie jest organizatorem plebiscytu Wydarzenie Historyczne Roku i prowadzi publiczne głosowanie online. Portal literacki granice.pl zorganizował plebiscyt czytelników na najlepszą bibliotekę w kraju, a Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku przeprowadza głosowanie w Pomorskiej Nagrodzie Literackiej Wiatr od morza. Trzy instytucje, trzy role: muzeum i portal są organizatorami, a biblioteka gdańska operatorem nagrody.
Ta różnica ma praktyczne znaczenie, bo wskazuje, kto odpowiada za regulamin. W regulaminie plebiscytu muzeum wskazuje siebie jako organizatora, więc pytania o zasady kieruje się właśnie tam, a nie do zapowiedzi w prasie. Czytelnik nie powinien zakładać, że każda instytucja kultury działa na tych samych zasadach, bo opisane przykłady nie tworzą wspólnego wzorca.
Galerie nie pojawiają się w żadnym z trzech opisów. Wniosek jest prosty: w tym zbiorze przykładów instytucje kultury z publicznym głosowaniem to muzea, portale literackie i biblioteki, a galerie zostają poza zakresem tej strony. Gdyby ktoś szukał galerii, która prowadzi konkurs z głosowaniem, nie znajdzie tu przykładu, i nie będzie to dowód, że takiego konkursu nie ma.
- Muzeum Historii Polski w Warszawie: organizator plebiscytu, głosowanie online w drugim etapie.
- Portal granice.pl: plebiscyt czytelników na najlepszą bibliotekę w kraju.
- Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku: operator Pomorskiej Nagrody Literackiej.
- Galerie: brak przykładów w opisach.
Sposób liczenia nie wynika z żadnego opisu
Żaden z opisów nie podaje, jak organizator liczy oddane głosy. Muzeum mówi o otwartym głosowaniu internautów w drugim etapie, lecz nie wyjaśnia, jak system rozpoznaje powtórne oddanie głosu. Portal granice.pl dopuszczał oddawanie głosów codziennie zarówno na stronie, jak i w Książnicy Stargardzkiej, ale nie napisano, czy głosy z obu miejsc sumuje się w jednym zestawieniu.
Codzienny rytm to jedyny element, który opis podaje wprost, i to w przykładzie literackiego portalu. Sama częstotliwość nie mówi jednak, czy istnieje dzienny limit oddanych głosów, bo tego tekst nie rozstrzyga. Pytanie o zasady trzeba więc zadać organizatorowi, zanim głosowanie się zacznie, a nie po jego zakończeniu.
Liczenie zostało więc opisane tylko częściowo: wiadomo, gdzie i kiedy można głosować, a nie wiadomo, jak powstaje wynik. Miejsce i termin nie dają pewności co do sposobu liczenia, bo to inna sprawa niż kalendarz. Trzeba to odnotować przy każdej pozycji, zanim uzna się wynik za policzony.
- Muzeum: otwarte głosowanie internautów, bez opisu liczenia.
- Portal granice.pl: codzienne głosowanie na stronie lub w bibliotece, bez opisu sumowania.
- Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku: głosowanie online, bez wzmianki o liczeniu.
Daty podano w dwóch z trzech przykładów
Muzeum Historii Polski podaje, że drugi etap, czyli otwarte głosowanie internautów, trwa od 1 czerwca do 10 sierpnia. To jedyny opis, w którym początek i koniec pewnego etapu są podane razem. Portal granice.pl podał, że plebiscyt czytelników trwał do 21 czerwca, lecz nie opisał, kiedy ruszył. Opis biblioteki gdańskiej nie zawiera żadnej daty głosowania, więc tej instytucji nie da się umieścić w kalendarzu.
Koniec głosowania nie jest tym samym co termin wyniku. Żaden z opisów nie podaje dnia ogłoszenia zwycięzców, więc samo zamknięcie okna nie mówi, kiedy czytelnik pozna wynik. Trzeba to sprawdzić w regulaminie danego plebiscytu, a w przypadku muzeum nie ma tu żadnej zapowiedzi poza terminem drugiego etapu.
Rok zapisany w nazwie plebiscytu nie zastępuje daty, a w przykładzie muzeum nazwa wydarzenia nie wskazuje terminów. Gdy opis podaje tylko koniec okna, brakujący początek trzeba uzupełnić z regulaminu, a nie z domysłu. To praktyczna część każdego sprawdzenia, bo bez niej nie da się ustalić, czy głosowanie było otwarte w dniu, w którym oddaje się głosy.
Dla czytelnika liczy się także godzina zamknięcia, a tej żaden z opisów nie podaje. Dzień końca okna to więc nie to samo co moment, w którym system przestaje przyjmować głosy. Gdy regulamin tego nie precyzuje, zakładanie, że wystarczy zdążyć w ostatnim dniu, jest ryzykowne.
- Muzeum Historii Polski: drugi etap od 1 czerwca do 10 sierpnia.
- Portal granice.pl: koniec plebiscytu 21 czerwca, początek nieznany.
- Biblioteka gdańska: brak dat głosowania w opisie.
- Ogłoszenie wyniku: w żadnym przykładzie nie podano dnia.
Trzy punkty, które regulamin powinien zawierać
Pierwszy punkt to tożsamość organizatora. W przypadku Muzeum Historii Polski tekst regulaminu wskazuje muzeum jako organizatora, a w opisie biblioteki gdańskiej instytucja figuruje jako operator nagrody. Drugi punkt to termin, a trzeci to miejsce i sposób ogłoszenia wyniku, którego żaden z przykładów nie zapowiada wprost.
Głosowanie odbywa się na stronie instytucji, a w przykładzie portalu granice.pl głosy można było oddać także w Książnicy Stargardzkiej. Regulamin musi więc wyjaśniać, czy oba kanały liczą się tak samo i czy wynik łączy ich dane. Gdy takiego zapisu brakuje, czytelnik nie wie, który kanał decyduje o wyniku.
Ostatni punkt to pytanie, które opisy zostawiają otwarte: co się dzieje z głosem oddanym niezgodnie z regulaminem. Żaden z przykładów nie podaje konsekwencji, więc decyzję o wykluczeniu trzeba czytać w tekście konkursu. Jeśli taki zapis istnieje, wynika z niego, kto i na jakiej podstawie może wykluczyć zgłoszenie.
Dane kontaktowe organizatora to element regulaminu, który łatwo pominąć. Przy muzeum i bibliotece nazwa instytucji jest oczywista, lecz przed głosowaniem trzeba sprawdzić, czy nazwa podmiotu w regulaminie zgadza się z tym, co podano w zapowiedzi. Rozbieżność w nazwie jest pierwszym sygnałem, że zapowiedź powstała bez korekty.
- Tożsamość organizatora lub operatora, zgodna z nazwą instytucji.
- Okres głosowania z datą początku i końca.
- Sposób ogłoszenia wyniku i miejsce publikacji.
- Zasady liczenia głosów i kanały, którymi można oddać głosy.
Legalność konkursu: pytanie poza tą stroną
Czy konkurs instytucji kultury z publicznym głosowaniem jest zgodny z prawem, ta strona nie rozstrzyga. Opisy nie zawierają analizy przepisów i nie powołują się na żaden konkretny akt prawny. Odpowiedź zależy od regulaminu danego konkursu i od prawa, które wiąże organizatora, a w razie wątpliwości trzeba zapytać organizatora albo właściwy urząd.
Nagroda literacka z głosowaniem czytelników pokazuje jeden przykład, ale nie czyni go wzorcem dla innych instytucji. Operator odpowiada za przebieg według własnych zasad, a z opisu nie wynika, czy ktokolwiek poza nim zatwierdził te zasady. Gdy takiej informacji brakuje, czytelnik nie powinien jej dopowiadać sam.
Wykluczenie uczestnika to kwestia, której żaden z przykładów nie opisuje. W opisanych przypadkach głosowanie prowadzi sama instytucja, a nie serwis, więc decyzja o wyniku należy do niej, nie do platformy. Sposób podjęcia takiej decyzji trzeba znaleźć w regulaminie, bo opisy go nie ujawniają.
Rola technicznego narzędzia, na którym działa formularz głosowania, jest w opisach nieobecna. Żaden z przykładów nie nazywa dostawcy oprogramowania, więc nie wiadomo, czy instytucja korzysta z zewnętrznego narzędzia, czy z własnej strony. Jeśli takie narzędzie się pojawi, regulamin powinien o nim wspomnieć, a czytelnik zapyta o to organizatora.
- Legalność: poza zakresem opisów, rozstrzyga regulamin i prawo.
- Wykluczenie uczestnika: żaden przykład nie podaje przypadków.
- Wynik w opisanych przypadkach ogłasza instytucja, nie serwis.
Publikacja wyniku to pierwszy sprawdzian
Prosty sprawdzian polega na tym, czy instytucja opublikowała wynik tam, gdzie zapowiedziała. W przykładach nie ma zapowiedzi miejsca publikacji dla muzeum ani dla biblioteki, więc czytelnik nie ma tu punktu odniesienia. Nie ma też informacji, czy wynik w ogóle został ogłoszony, i to trzeba sprawdzić na stronie organizatora.
Pytanie o to, czy za konkursem stoi prawdziwa instytucja, ma prostą odpowiedź w nazwie. Opisy wskazują muzeum, portal literacki i wojewódzką oraz miejską bibliotekę publiczną z nazwy, a to pozwala porównać, czy na stronie tej instytucji pojawiają się te same daty i zasady. To nie dowodzi uczciwości przebiegu, ale odsiewa zapowiedzi bez podstaw.
Strona nie ocenia uczciwości żadnej z tych instytucji i nie obiecuje, że wynik zostanie opublikowany. Stronę sprawdzono i przejrzano 16 października względem publikacji, z których pochodzą opisy, a każdą lukę w dacie lub metodzie zostawiono otwartą zamiast domysłu. Rozstrzygnięcie sporu o wynik należy do organizatora i, w razie potrzeby, do właściwego organu.
- Miejsce publikacji wyniku: w przykładach brak zapowiedzi.
- Zgodność nazwy instytucji na zapowiedzi i na stronie głosowania.
- Data ogłoszenia wyniku zapisana w regulaminie przed startem głosowania.
Co zostaje otwarte między etapami plebiscytu
Drugi etap plebiscytu Wydarzenie Historyczne Roku zakłada, że wcześniej projekty już wyłoniono, zanim ruszyło otwarte głosowanie internautów. Opis nie mówi, jak to się odbyło ani kto decydował o tym, które projekty trafią do drugiego etapu. Ta luka ma znaczenie dla czytelnika, który chce wiedzieć, czy głosy oddaje się na pełną listę, czy tylko na jej wycinek.
Przejście do drugiego etapu zależy od kryteriów, które określa organizator, a regulamin powinien je podać jawnie. Żaden z trzech opisów nie zawiera tych kryteriów, więc nie wiadomo, czy decyduje liczba głosów w pierwszym etapie, ocena komisji czy decyzja zespołu muzeum. To pytanie do organizatora, a nie do zapowiedzi.
Między etapami czytelnik może przeoczyć zmianę zasad, jeśli szuka tylko pierwszej wersji regulaminu. Dlatego przy każdym etapie trzeba porównać datę publikacji regulaminu z datą, od której obowiązuje. Opisane przykłady nie mówią, czy regulamin zmieniano w trakcie, więc ta informacja zostaje po stronie organizatora.
- Pierwszy etap plebiscytu muzeum: zakładany przez opis, bez szczegółów.
- Kryteria przejścia do drugiego etapu: brak w przykładach.
- Zmiany regulaminu w trakcie plebiscytu: brak informacji.
Regulaminy polskich konkursów i plebiscytów wprost zabraniają kupowania głosów, wymian typu głos za głos oraz programów automatyzujących głosowanie. Organizator zastrzega sobie prawo weryfikacji głosów i żądania dowodów, jak zostały zdobyte. Za pierwsze wykryte naruszenie część regulaminów przewiduje odjęcie głosów, a za kolejne dyskwalifikację uczestnika. Nikt z zewnątrz nie może tego ryzyka wyeliminować, bo decyzja należy wyłącznie do organizatora konkursu.
weselezklasa.pl perlymazowsza.pl s.tvp.pl tvn.pl akcje.wizaz.pl
Organizatorzy konkursów opisują sygnały, które traktują jako podejrzane: bardzo dużo głosów z jednego adresu IP, głosy z wielu krajów naraz albo powtarzalny wzorzec czasowy. Zwykłe głosowanie wygląda inaczej, bo rozciąga się na cały termin głosowania i pochodzi od realnych odbiorców z różnych miejsc. Platformy dodatkowo pilnują limitów, takich jak jeden głos na konto albo blokada adresu IP po oddaniu głosu. Głosy zebrane w naturalnym tempie po prostu nie wyróżniają się z tłumu.
blog.woobox.com akcje.wizaz.pl lp.bnpparibas.pl pollunit.com agronews.com.pl
Wypełnianie ankiet online jest legalne, o ile odbywa się zgodnie z regulaminem platformy i nie narusza prawa. W części polskich konkursów organizator sam sprzedaje głosy według opublikowanego cennika, więc zakup głosów w takim konkursie jest dopuszczalny. Problemem prawnym jest natomiast kupowanie polubień, opinii i zaangażowania w działalności gospodarczej, które UOKiK traktuje jako czyn nieuczciwej konkurencji. Odrzucamy głosowanie w wyborach i referendach oraz wszelkie głosy kupione w imieniu innej osoby w konkursie lub plebiscycie, bo to zupełnie inna dziedzina prawa.
barometrprawa.pl miss.pl dclaw.pl edgp.gazetaprawna.pl sip.lex.pl
Jeśli zamówione głosy w danym głosowaniu nie zostaną dodane w ogóle, zwracamy pełną kwotę zamówienia. Zwrot nie obejmuje sytuacji, w której organizator konkursu anulował głosy po weryfikacji, uznał je za podejrzane albo zdyskwalifikował uczestnika. Regulaminy plebiscytów zastrzegają, że głosy oddane niezgodnie z zasadami zostaną unieważnione, a opłata za SMS bywa pobrana mimo niewliczenia głosu. Takiej decyzji organizatora nie da się odwrócić żadną gwarancją.
Pytania
Trzy instytucje: Muzeum Historii Polski w Warszawie, portal literacki granice.pl oraz Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Gdańsku. Muzeum prowadzi publiczne głosowanie online w plebiscycie Wydarzenie Historyczne Roku, portal organizował plebiscyt czytelników na najlepszą bibliotekę w kraju, a biblioteka gdańska jest operatorem nagrody literackiej. Galerii w opisach nie ma.
Żaden z opisów nie podaje metody liczenia głosów. Muzeum mówi o otwartym głosowaniu internautów w drugim etapie, portal dopuszczał oddawanie głosów codziennie na stronie lub w Książnicy Stargardzkiej, a przy bibliotece gdańskiej nie ma o liczeniu nic. Sprawdź zasady sumowania w regulaminie danego konkursu, bo to on wiąże organizatora.
Początek podano tylko dla drugiego etapu plebiscytu muzeum, który trwa od 1 czerwca do 10 sierpnia. W plebiscycie portalu granice.pl znamy koniec, czyli 21 czerwca, a początku nie podano. Przy bibliotece gdańskiej żaden termin w opisie nie występuje.
W przypadku Muzeum Historii Polski regulamin plebiscytu jest opublikowany i wskazuje muzeum jako organizatora, a pozostałe opisy nie przytaczają treści zasad. Regulamin określa, kto może głosować, jak liczone są głosy, co grozi za naruszenie i gdzie ogłaszany jest wynik, więc właśnie tam trzeba szukać odpowiedzi. Ta strona nie zastępuje żadnego z tych dokumentów.
Żaden z trzech opisów nie podaje miejsca ogłoszenia wyniku. Brak takiej zapowiedzi dotyczy zarówno muzeum, jak i portalu oraz biblioteki gdańskiej, więc miejsce publikacji trzeba ustalić na stronie organizatora albo w regulaminie.